Кафедра тарихы

Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің конституциялық және азаматтық құқық кафедрасы екі біріккен кафедра негізінде жұмыс істейді: мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық құқық кафедрасы және азаматтық, еңбек және экологиялық құқық кафедрасы.

Конституциялық және азаматтық құқық кафедрасының тарихы 1998 жылдан басталады. мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасының бірінші меңгерушісі з.ғ.д., профессор Нұрмағамбетов А.М. (1999-2000) болды. Мемлекеттік қызметке тағайындалғаннан кейін кафедра меңгерушісі болып з.ғ.к., доцент Уақпаев М.С. тағайындалды (2000-2001).

1999 жылы бөлініп шыққан мемлекет және құқық теориясы мен тарихы кафедрасының бірінші меңгерушісі з.ғ.д., профессор Ағдарбеков Т.А. болды, кейіннен кафедраны з.ғ.д., профессор Бусурманов Ж.Д,, з.ғ.д., профессор Башимов М.С., з.ғ.к., доцент Нұрпейісов Е.К., з.ғ.д., профессор Амандықова С.К.,., з.ғ.к., ас. профессор Сақтағанова И.С. және т.б. басқарды,

2003 жылы екі кафедра құрылды: азаматтық және еңбек құқығы кафедрасы және аграрлық және экологиялық құқық кафедрасы. 2001-2007 жылдары азаматтық және еңбек құқығы кафедрасын Нұрмағамбетов А.М., Бұхарбаева С.А., Серікбекова С.Б. және т. б. басқарды.

2003-2006 жылдары аграрлық және экологиялық құқық кафедрасын з.ғ.д., профессор Абдраимов Б.Ж. басқарды. 2006 жылы з.ғ.д., профессор Қосанов Ж.Х. кафедра меңгерушісі болып тағайындалды. 2007 жылы кафедралардың бірігуі – Қосановтың Ж.Х. жетекшілігімен Заңтану кафедрасы құрылды. 2008 жылы ҚР БҒМ мемлекеттік аттестаттау комиссиясы Заңтану кафедрасын таратып, дербес кафедралар, оның ішінде азаматтық-құқықтық бағыт кафедрасын құруды ұсынды. Азаматтық-құқықтық пәндер кафедрасының меңгерушісі з.ғ.д., профессор Хаджиев А.Х. шақырылды. А.Х. Хаджиевтің қайғылы қазадан кейін кафедраны з.ғ.д., профессор Қосанов Ж.Х. басқарды, 2010 жылы азаматтық және экологиялық құқық кафедрасын з.ғ.д., ассоц профессор Мукашева А.А. басқарды.

Азаматтық құқық пәндеріне сұраныс, білім алушылар арасында азаматтық-құқықтық маманданудың беделі, азаматтық-құқықтық ғылымның қарқынды өсуі, мемлекетсіздендіру процестері, бәсекеге қабілеттілікті арттыру міндеттері, мемлекеттің стратегиялық жоспарлары, жеке құқықтық қатынастарды дамыту, оның ішінде шетелдік элементпен күрделенген, ұйымдық құрылымдағы, басшылықтың тағайындалуы мен сайлануындағы жиі өзгерістерге, азаматтық-құқықтық ғылымдар кафедрасының атауынаү құқықтық цикл әсер етеді.

2012 жылы азаматтық процесс және еңбек құқығы кафедрасының з.ғ.д., профессор Шиктыбаев Т.Т. меңгерушісі тағайндалды. 2014-2016 жылдары кафедра жаңа атауға ие болды: азаматтық-құқықтық пәндер кафедрасы, кафедра меңгерушісінің міндеттерін з.ғ.д., профессор Нұрғалиева Е.Н., з.ғ.к., ассоц. профессор Жаркенова С.Б,, з.ғ.к., доцент Серікбекова С.Б., т. б. орындалды.

2016 жылы азаматтық-құқықтық пәндер және экологиялық және кәсіпкерлік құқық кафедраларының бірігуі орын алды, нәтижесінде азаматтық және экологиялық құқық кафедрасы құрылды, оны з.ғ.д., профессор Мұқашева А.А. басқарды (2016-2017, 2018). Кейін кафедра меңгерушісінің міндеттерін з.ғ.к., доцент Құсайынова А.К. (2017), Төлеубеков А.Т. (2018) атқарды.

2019 жылы кафедра меңгерушісі "Құрмет" орденінің, "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағының з.ғ.д., профессор Нұрмағамбетов А.М. иегері болды.

Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Ғылыми Кеңесінің 2019 жылғы 25 ақпандағы шешімімен (№10 хаттама) кафедра азаматтық, еңбек және экологиялық құқық кафедрасы болып өзгертілді. Азаматтық, еңбек және экологиялық құқық кафедрасы ЕҰУ ғылыми кеңесінің шешімімен біріктірілген екеуінің негізінде жұмыс істейді. Л. Н. Гумилева 2016 жылғы 25 мамырдағы №11, кафедралар: Азаматтық-құқықтық пәндер кафедрасы және экологиялық және кәсіпкерлік құқық кафедрасы.

Решением Ученого Совета Евразийского национального университета имени Л.Н. Гумилева от 25 февраля 2019 года (протокол № 10) кафедра переименована в кафедру гражданского, трудового и экологического права. Кафедра гражданского, трудового и экологического права функционирует на базе двух, объединенных решением Ученого Совета ЕНУ им. Л.Н. Гумилева №11 от 25 мая 2016 года, кафедр: кафедры гражданско-правовых дисциплин и кафедры экологического и предпринимательского права.

2022 жылғы 8 желтоқсаннан бастап конституциялық және азаматтық құқық кафедрасын "Құрмет", "Парасат" ордендерінің, "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл", "Қазақстан Конституциясына 10 жыл", "Қазақстан Парламентіне 10 жыл" медальдарының иегері, Ы.Алтынсарин атындағы медаль, төсбелгі "Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің құрметті қызметкері" белгісінің иегері заң ғылымдарының докторы, профессор Бектұрғанов Әбдіманап Елікбайұлы басқарды.

 

Көптеген жылдар бойы кафедрада з.ғ.д., профессор Нургалиева Е.Н., з.ғ.д., профессор Бейбитов М.С., з.ғ.д., қауымдастырылған профессор Мукашева А.А., з.ғ.д., профессор Абдрасулов Е.Б.., з.ғ.к., қауымдастырылған профессор Жаркенова С.Б., з.ғ. к. Жүсіпова Б.А., з.ғ.к., қауымдастырылған профессор Сақтағанова И.С., з.ғ.к., қауымдастырылған профессор Макулбеков Б.Д., з.ғ.к. Орманова Ш.Ш.., з.ғ.д., қауымдастырылған профессор Ибрагимов Ж.И., PhD Мугауова А.И., заң ғылымдарының магистрі Амирова А. М., 2023 жылдан бастап – PhD Касымжанова А.А., заң ғылымдарының магистрі Искакова А. А. жемісті жұмыс істейді.

"Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" грантының иегерлері Абрасулов Е.Б. (2007), Нұрғалиева Е.Н. (2011), Сақтағанова И.С. (2017), Ибрагимов Ж.И. (2017),  Мұқашева А.А. (2009, 2020) болды.

2023-2024 оқу жылының басындағы жағдай бойынша кафедра дәрежесі 86 % құрайды.

Кафедрада бірқатар ғылыми жобалар - іргелі зерттеулер гранттары іске асырылды, оның ішінде мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде: (жетекшісі - Нұрғалиева Е.Н.):

1. Қазіргі заманғы интеграциялық процестер аясында ЕурАзЭҚ пен ТМД-ға қатысушы елдердің аграрлық, жер және экологиялық заңнамасын үйлестіру және біріздендіру (2009 – 2011).
2. Әлеуметтік-еңбек және экологиялық қатынастар саласында Кеден одағы елдерінің бірыңғай құқықтық кеңістігін құру (2012 – 2014).
3. Адам құқықтарын қорғау саласындағы заңнамалық қамтамасыз етудің халықаралық тәжірибесін және мемлекеттік органдардың қызметін кешенді талдауды ұйымдастыру және зерделеу.
4. Әлеуметтік-еңбек қатынастарының тиімді моделін қалыптастыру мәселелерін зерделеу жөніндегі іс-шаралар кешенін ұйымдастыру.
5. Азаматтардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша ҮЕҰ мен мемлекеттік органдардың өзара іс-қимыл деңгейін арттыру және басқалар.

2012-2014 жылдары проф. Е. Н. Нұрғалиеваның жетекшілігімен "Әлеуметтік-еңбек және экологиялық қатынастар саласында Кеден одағы елдерінің бірыңғай құқықтық кеңістігін құру" тақырыбында іргелі зерттеудің ғылыми жобасы әзірленді, оған азаматтық-құқықтық пәндер кафедрасының көрнекті заңгер-ғалымдары жұмылдырылды, жобаның негізгі нәтижелерімен оң резонанс тудырған мақалалар жарияланды.

2016-2019 жылдары з.ғ.д., профессор Е.Н. Нұрғалиеваның басшылығымен "Азаматтық бастамаларды қолдау орталығы" КЕАҚ және Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму Министрлігінің қолдауымен "Адам құқықтарын қорғау мәселелері бойынша ҮЕҰ мен мемлекеттік органдардың өзара іс-қимыл деңгейін арттыру" жобасы бойынша гранттар іске асырылды. Жобаға з.ғ.д., ассоц профессор Мукашева А.А., з.ғ. к., ассоц. проф.Сактаганова И.С., з.ғ.к. Орманова Ш.Ш. қатысты. Грантты іске асыру шеңберінде Қазақстан Республикасының барлық өңірлерінде семинарлар өткізілді, Оқу құралдары, мақалалар жарияланды.

2020-2022 жылдары ҚР БҒМ гранттық қаржыландыру бойынша ғылыми, ғылыми-техникалық жобаларды іске асыру шеңберінде з.ғ.д., профессор Е.Н. Нұрғалиева, з.ғ.к., ассоц. профессор Жаркенова С.Б., PhD Галиакбарова Г.Г. және т. б. қатысуымен "Медицина және фармацевтика қызметкерлерінің еңбегін реттеудің құқықтық тетігін әзірлеу" тақырыбында зерттеу жүргізілді. 

2024 жылы з.ғ.д., ассоц. проф. Мукашева А.А. жетекшілігімен з.ғ.к. Жүсіпованың Б.А. қатысуымен "Жануарлардың құқықтық режимін реттеу мәселелері" ғылыми жобаны іске асыруға кірісті.

Кафедрада оқытушылық қызметті қоғамдық және практикалық жұмыстармен ұштастыра отырып, Қазақстанның белгілі заңгер-ғалымдары жұмыс істейді, мысалы:

- кафедра меңгерушісі з.ғ.д., проф. Бектұрғанов А.Е. 2016 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Тараз және Жетісу мемлекеттік университеттерін басқарды, басқа да жетекші лауазымдарды атқарды.

- з.ғ.д., проф. Нұрғалиева Е.Н. Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты аппаратының құқықтық сараптама бөлімін басқарды, 2003 жылдан 2016 жылға дейін Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның мүшесі, ҚР Жоғарғы Сотының ғылыми кеңесшісі, ҚР Омбудсмені болды,

- з.ғ.д., проф. Абдрасулов Е.Б.  2008-2011 жылдары сот жүйесін зерттеу бөлімінің, ҚР Жоғарғы Сотының Стратегиялық әзірлемелер және талдау бөлімінің меңгерушісі, 2012-2015 жылдары ЕАЭО соты судьясының кеңесшісі болды.

- з.ғ.к., ассоц. проф. Макулбеков Б.Д. ШҚО, Қостанай облысы облыстық соттарының төрағасы, ҚР Жоғарғы Сотының судьясы болды.

- з.ғ.к., ассоц. проф. Жаркенова С.Б. 28.10.2019 ж. бастап ҚР Президентінің №195 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның мүшесі болып тағайындалды, 2016 жылдан бастап осы комиссияның сараптамалық кеңесінің мүшесі болды, 2012 жылдан бастап арта ұлттық сарапшысы болып табылады.

Кафедраның барлық мүшелерінің оқу процесінде қолданатын практикалық жұмыс тәжірибесі бар. Конституциялық және азаматтық құқық кафедрасының әрбір мүшесінің кәсіби жұмыс тәжірибесі мен жетістіктері туралы ПОҚ-ның жеке түйіндемелерінен білуге болады.

Кафедрада мемлекет және құқық теориясы, конституциялық, азаматтық, жер, қаржы және әкімшілік құқық саласындағы педагогикалық және ғылыми-зерттеу қызметінің негізгі көлемі орындалады.

Кафедра 6В04201, 7М04201, 8D04201 – "Құқықтану" білім беру бағдарламаларының негізгі әзірлеушісі болып табылады. 1999 жылдан 2024 жылдың маусымына дейін кафедра "Құқықтану", "Қеден ісі", "Құқық және экономика негіздері", "Азаматтық құқық және азаматтық процесс" және "Құқықтану" білім беру бағдарламалары бойынша кадрлар даярлауды жүзеге асырды, 2024 жылдан бастап кадрлар даярлау тек "Құқықтану" білім беру бағдарламаларының бойынша жүргізіледі.

Оқу процесіне ПОҚ, білім алушылар мен стейкхолдерлердің бастамасымен "Бизнесті жаңғыртудың құқықтық негіздері", "Кәсіпкерлік қызметті құқықтық реттеу", "Бәсекелестіктің құқықтық негіздері", "Тұтынушылардың құқықтарын қорғау" және т. б. жаңа элективті курстар әзірленіп, енгізілді.

Конституциялық және азаматтық құқық кафедрасында жетекші ғылыми мектептер қалыптасты және жұмыс істейді: еңбек құқығы саласында – заң ғылымдарының докторы проф. Нургалиеваның Е.Н. мектебі, , табиғи ресурстар, аграрлық және экологиялық құқық саласында –заң ғылымдарының докторы, проф. Бектұрғановтың А.Е. және заң ғылымдарының докторы, доц. проф. Мұқашеваның А.А. мектебі.

Кафедраның бастамасымен шетелдік профессорлардың қатысуымен жазғы (көктемгі) мектеп, онлайн конференциялар, вебинарлар сияқты іс-шаралар өткізілуде. Жұмыс берушілердің, мемлекеттік органдардың өкілдері мен мүдделі тараптардың қатысуымен түрлі кездесулер, дөңгелек үстелдер және басқа да кәсіптік бағдар беру іс-шаралары өткізіліп, олардың білім беру бағдарламаларын әзірлеу мен жетілдіруге қатысуына мүмкіндік береді.

Университеттің ұтқырлық бағдарламасы аясында кафедра шетелдік мамандарды шақыруды кеңінен қолданады. Шетелдік әріптестер арнайы курстарды оқытумен қатар кафедра мен факультеттің магистранттары, докторанттары мен профессорлық-оқытушылық құрамы үшін мемлекет және құқық теориясы мен тарихының, конституциялық құқықтың өзекті мәселелері бойынша ғылыми-теориялық семинарлар өткізеді. Сонымен, 2023 жылдың 20 сәуірі мен 3 мамыры аралығында офлайн форматта Ташкент мемлекеттік заң университетінің «Зияткерлік меншік құқығы» кафедрасының оқытушысы Н.А. Төрекулова ББ «6В04201-Құқықтану», ББ «6В04202-Азаматтық құқық және азаматтық іс жүргізу» студенттеріне «Азаматтық құқық» және «Міндеттемелер құқығы» пәндері бойынша 12 сағат дәріс және семинар сабақтарын өткізді. (№ 672-П бұйрық 21.01.2023).

2021-2023 жылдары конституциялық және азаматтық құқық кафедрасы Феррара университетінің профессоры (Феррара, Италия), заң ғылымдарының докторы Марко Греггимен (10.12.2021 ж. № 1601-п бұйрық) ынтымақтастықта болды. 2022-2023 оқу жылында проф. Марко Грегги кафедраның оқытушысы болды және «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат» («Халықаралық қатынастар», «Саясаттану» мамандығының 2 курс студенттері), «Құқықтық талдау әдістемесі» (1 курс магистранттары «Құқықтану» мамандығы бойынша) пәндерінен ағылшын тілінде сабақ берді. (29.12.2022 ж. № 2501-п бұйрық).

Кафедрада академиялық ұтқырлық бағдарламасы аясында Ресей, Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан және басқа елдерден келген студенттер білім алуда.

Кафедрада «Күқық үні» студенттік ғылыми үйірмесі жұмыс істейді, оның отырыстарында студенттер қазіргі конституциялық, азаматтық, еңбек, экологиялық және басқа құқық салаларының мәселелерін зерттейді, жетекшісі PhD, аға оқытушы Касымжанова А.А.

Кафедраның профессорлық-оқытушылық құрамы ғылыми-зерттеу қызметімен белсенді айналысады, монографиялар, оқулықтар шығарады, арнайы басылымдарда, соның ішінде шетелде (импакт-факторлы журналдарда) жарияланады. Мәселен, тек 2023 жылы ғана кафедраның профессорлық-оқытушылық құрамы ғылыми-әдістемелік құралдар: 1 оқулық, 2 оқу-әдістемелік кешен, 4 оқу-әдістемелік кешен, 2 монография шығарды. Кафедраның профессорлық-оқытушылық құрамының ғылыми жетекшілігімен студенттер облыстық, республикалық және халықаралық деңгейдегі түрлі іс-шараларға белсене қатысады.

Кафедраның ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері магистратура мен докторантураның элективті курстары арқылы оқу үдерісіне енгізіледі. Зерттеу нәтижелері дөңгелек үстелдерде, конференцияларда және ғылыми семинарларда, сондай-ақ ЕҰУ хабаршысында (Заңдар сериясы), жақын және алыс шетелдегі басылымдарда, соның ішінде Thomson Reuters және Scopus кіретін журналдарда баяндалады.

Бүгінгі таңда конституциялық және азаматтық кафедрасының алдында жаңа міндеттер мен дамудың жаңа көкжиектері тұр. Оқытушылар, ғалымдар, докторанттар, магистранттар мен студенттер ұжымының қызметі оқу-тәрбие процесін, ғылыми-зерттеу қызметін, оқу-әдістемелік жұмысын үздіксіз жетілдіруге, өз еңбегіне шығармашылық көзқарасты қолдауға бағытталған.